Wat betekent dat voor EVE woningen?

Nieuwe regelgeving in 2020: BENG

Eén van de vaste krachten op het projectteam is Rob. Sinds 2009 in dienst als bouwkundig tekenaar. Rob is een techneut in hart en nieren. Hij is in alle fases van de voorbereiding betrokken: het uitwerken van bouwaanvragen, maken van verkooptekeningen, uitvoeringstekeningen….Binnen EVE is hij specialist op het gebied van bouwbesluit en EPC. Mede vanuit deze rol houdt Rob zich nu bezig met de voorbereiding op de BENG.

 BENG staat voor ‘bijna energie neutraal gebouw’. Een nieuwe norm waar alle gebouwen vanaf 1 januari 2020 aan moeten voldoen.

“De BENG kun je zien als een soort opvolger van de EPC. Maar de BENG gaat verder. Met de EPC bereken je de energiezuinigheid van een gebouw. Bij de BENG kijken we naar drie indicatoren. Als eerste kijken we naar de energiebehoefte (behoefte aan energie voor verwarming en koeling). Daarna kijken we naar het primair fossiel energie gebruik (de hoeveelheid fossiele brandstof die gebruikt wordt voor verwarming, koeling, warmwater en installaties). Als laatste het aandeel hernieuwbare energie (de hoeveelheid energie die op eigen kavel opgewekt kan worden. Samenvattend komt het neer op het principe: eerst de energievraag beperken, dan energie uit hernieuwde bronnen gebruiken en dan pas fossiele energiebronnen benutten.”

Deze nieuwe regelgeving betekent ook dat we ons opnieuw moeten oriënteren op ontwerpopgaves. Waar moeten we rekening mee houden?

“Als we kijken naar de energievraag, dan betekent dat we hier al vroeg in het stedenbouwkundig plan en ontwerpproces rekening mee moeten houden. Het zongericht ontwerpen wordt steeds belangrijker om de energiebehoefte in de zomer- en winterperiode te beperken. Grote gevelopeningen met een overstek op het zuiden, in combinatie met kleine ramen op het noorden zijn gunstig. In de winter wordt de zonne-energie optimaal benut en in de zomer wordt de zonne-energie zo goed mogelijk buiten gehouden. Zeker in combinatie met technieken zoals zomernachtventilatie en zonwering.

Maar ook moeten we tijdens het ontwerpproces al nadenken worden over de toepassing en plaatsing van zonnepanelen of andere manieren om op eigen terrein energie op te wekken. Daarnaast bepaalt de compactheid van een gebouw voor een groot deel of deze kan voldoen aan de maximale energiebehoefte. Zo zijn er verschillende onderdelen waar we vroegtijdig over na moeten denken om aan de nieuwe eis te kunnen voldoen”.

De ontwerpstijl van EVE kenmerkt zich onder andere door het spelen met de kap op woningen. Ook worden veel villa’s uitgevoerd in riet. Zonnepanelen op het dak wordt dan lastig?

“Dat wordt inderdaad nog wel een uitdaging. We hebben al projecten waarbij we zonnepanelen op een rieten dak toepassen. De detaillering verdient dan extra aandacht, het eindresultaat ziet er fraai uit. Bij samengestelde kappen en het gebruik van topgevels, wordt het wat lastiger. Daar moeten we ook rekening houden met de schaduw van de kap zelf. We kunnen dat dan bijvoorbeeld oplossen door een afgeknot dak te ontwerpen en daarop de panelen te plaatsen. Als dat niet lukt kijken we naar de mogelijkheden op de kavel zelf of moeten we op zoek naar andere vormen om energie op te wekken bijvoorbeeld uit biomassa, windmolens of bodemenergie. Ook in dat geval moeten we dat vanaf de ontwerpfase meenemen”.

Betekent de invoering van de BENG dat woningen anders gebruikt gaan worden? Een raampje openzetten, kan dat straks nog?

“Ja hoor! Dat blijft gewoon kunnen. Met de installaties van tegenwoordig hoeft dat eigenlijk niet meer, maar je ziet dat mensen dat toch gewoon heel prettig vinden. Wat nog wel belangrijk wordt is het bedienen van de installaties. ‘Vroeger’ draaide je aan de thermostaat en daarmee werd het warmer of kouder in huis. Het inregelen van de installaties is nu een vrij technisch verhaal.

Een goede, gebruikersvriendelijke handleiding voor de bewoners wordt een vereiste. De installaties die buiten staan, produceren nu ook nog vrij veel geluid. Het bouwbesluit gaat daar in de toekomst eisen aan stellen, om geluidsoverlast te reduceren. Zeker bij compactere woonwijken is dit van belang. Gelukkig is de markt volop in ontwikkeling en komen er steeds nieuwe, stille producten”.

De invoering is eerder al uitgesteld. Nu lijkt het erop dat 1 januari 2020 echt de datum wordt voor de invoering van de BENG. Dat betekent dat de ontwerpen die dit najaar van de tekentafel rollen, in basis al BENG-proof moeten zijn?

“Feitelijk wel. Met de EPC konden we in de uitwerkingsfase voor een vergunningsaanvraag nog aan verschillende knoppen draaien om te voldoen aan de eis, bijvoorbeeld extra isolatie of betere installaties. Met de BENG kan dat niet meer. De ontwerpen moeten op alle drie de indicatoren voldoen, als er zaken niet vanaf de ontwerpfase zijn meegenomen, dan kan de eis wellicht niet gehaald worden”.

Als laatste: hoe bereid jij je verder voor op de invoering van de BENG?

“Uiteraard houd ik alle nieuws rondom de BENG nauwlettend in de gaten. Daar hoort ook bij het bijwonen van verschillende voorlichtingsbijeenkomsten. Samen met mijn collega Stefan, zijn wij een soort ‘toolbox’ aan het maken voor onze architecten. Zij kunnen daar gebruik van kunnen maken in de ontwerpfase. Het echte ‘proefdraaien’ voor de BENG kan nog niet, de programmatuur daarvoor is nog niet gereed. Maar intern zorgen we dat alles op de rit staat en zodat we bij de nieuwe wetgeving niet voor verrassingen komen te staan”.